Түләүсез юридик ярдәм күрсәтү

Халыкның конституциячел хокукларын һәм ирекләрен яклау юлларыннан берсе булып Россия Федерациясе законнарында билгеләнгән тәртиптә Россия Федерациясе гражданнарына түләүсез юридик ярдәм күрсәтү тора.

Россия Федерациясе Конституциясенең 48 статьясы һәм Татарстан Республикасы Конституциянең 33 статьясы нигезендә һәркемгә квалификацияле юридик ярдәм алу хокукы гарантияләнә, кайбер законда каралган очракларда исә юридик ярдәм түләүсез күрсәтелә.

Россия Федерациясендә «Россия Федерациясендә түләүсез юридик ярдәм күрсәтү турында» 2011 елның 21 ноябрендәге 324-ФЗ номерлы Федераль закон (2012 елның 15 гыйнварында үз көченә керде) гамәлдә; ул Россия Федерациясендә дәүләтнеке һәм дәүләтнеке булмаган түләүсез юридик ярдәмнең хокукый нигезләрен билгели. Әлеге Закон нигезендә түләүсез юридик ярдәм дәүләт системасының катнашучылары булып башкарма хакимиятнең федераль органнары һәм алар карамагындагы учреждениеләр; Россия Федерациясе субъектларының башкарма хакимияте органнары һәм алар карамагындагы учреждениеләр; бюджеттан тыш дәүләт фондларының идарә органнары; дәүләт юридик бюролары тора. Түләүсез ярдәм күрсәтә торган адвокатларга, нотариусларга һәм башка субъектларга федераль законнар һәм Россия Федерациясе субъектлары законнары билгеләгән тәртиптә түләүсез юридик ярдәм дәүләт системасында катнашу хокукы бирелә ала. Законнарда дәүләт системасы кысаларында түләүсез юридик ярдәм алуга хокуклары булган гражданнар категорияләре (шул исәптән гаиләләренең җан башына уртача кереме Россия Федерациясе субъектында билгеләнгән яшәү минимумы күләменнән түбәнрәк булган гражданнар, I һәм II группа инвалидлары, Бөек Ватан сугышы ветераннары һәм башкалар) билгеләнгән, шулай ук аларга мондый ярдәмнең нинди очракларда күрсәтелүе дә белдерелгән. Дәүләтнеке булмаган түләүсез юридик ярдәм системасы ирекле нигездә формалаша. Дәүләтнеке булмаган түләүсез юридик ярдәм системасы катнашучылары булып юридик клиникалар һәм дәүләтнеке булмаган түләүсез юридик ярдәм үзәкләре тора. Республикабызда шулай ук «Татарстан Республикасында гражданнарга түләүсез юридик ярдәм күрсәтү турында» 2012 елның 2 ноябрендәге (2013 елның 11 ноябрендәге редакциясендә) 73-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законы гамәлдә; бу закон «Россия Федерациясендә түләүсез юридик ярдәм турында» 2011 елның 21 ноябрендәге 324-ФЗ номерлы Федераль закон нигезендә Россия Федерациясе гражданнарының Татарстан Республикасында түләүсез квалификацияле юридик ярдәм алуга хокукларын Татарстан Республикасы территориясендә гамәлгә ашыруны тәэмин итү белән бәйле мөнәсәбәтләрне җайга сала.

Хәзерге вакыттта түләүсез юридик ярдәм күрсәтү формаларының берсе — Россия юристлары ассоциациясе инициативасы белән Россия төбәкләрендә оештырылып килә торган «ашыгыч юридик ярдәм» үзәкләре. Түләүсез хокукый ярдәмгә хокук квалификацияле юридик ярдәм алуга конституциячел хокукның гаять әһәмиятле бер өлешен тәшкил итә.

Билгеле булганча, Татарстан Республикасында «Россия юристлары ассоциациясе» бөтенроссия иҗтимагый оешмасынының Татарстан төбәк бүлекчәсе оештырылган һәм республиканың Конституция суды уртак максатларны гамәлгә ашыру өчен мәнфәгатьләр уртаклыгы нигезендә берләшкән гражданнар инициативасы белән оештырылган ирекле үзидарәле җәмәгать берләшмәсе булган бу оешма белән актив хезмәттәшлек итә. Бу оешма — практик юристларны, галимнәрне, дәүләт һәм җәмәгать эшлеклеләрен берләштерә торган бик зур җәмәгать структурасы.

Бөтенроссия юридик җәмәгатьчелек берләшмәсе буларак Россия юристлары ассоциациясе эшчәнлеге аның әгъзаларының тигез хокуклылыгы, законлылык, ачыклык, иреклелек, үзидарәлек принциплары нигезендә алып барыла һәм демократик җәмгыять барлыкка китерүдә катнашу һәм хокукый дәүләт институтларын үстерү максатлары белән юридик җәмәгатьчелекне бергә туплап ныгытуга юнәлдерелгән. Республиканың Конституция суды судьяларының бөтен составы һәм аппаратының күпчелек хезмәткәрләре «Россия юристлары ассоциациясе» иҗтимагый оешмасының Татарстан төбәк бүлекчәсе әгъзалары булып торалар.

Республиканың Конституция судына турыдан-туры кергән мөрәҗәгатьләр белән эшләүдән тыш, Суд аппараты хезмәткәрләре дәүләт хакимияте органнары һәм иҗтимагый оешмалар белән ирешелгән килешүләр кысаларында республика халкына түләүсез юридик ярдәм күрсәтү буенча шактый колачлы эш алып баралар. Атап әйткәндә, Татарстан Республикасы Конституция суды аппараты хезмәткәрләре Россия юристлары ассоциациясе белән берлектә системалы рәвештә Россия Федерациясе Президентының Татарстан Республикасында Җәмәгатьне кабул итү бүлмәсендә һәм «Бердәм Россия» партиясе рәисе Д.А. Медведевның Төбәк җәмәгатьне кабул итү бүлмәсендә расланган график нигезендә гражданнарны кабул итәләр һәм аларга юридик консультацияләр бирәләр. Мондый күрешүләр нәтиҗәсендә аппарат хезмәткәрләре 50 артык гражданга хокукый мәсьәләләргә кагылышлы түләүсез ярдәм күрсәттеләр. Моннан тыш, Татарстан Республикасы буенча Баш федераль инспектор белән Татарстан Республикасы Конституция суды арасында гражданнарга квалификацияле юридик ярдәм буенча үзара хезмәттәшлек итү практикасы дәвам итә. Суд аппараты хезмәткәрләренең бу юнәлештә башкарган эшләре 40 артык гражданга файда китергән.

2013 елның 27 июнендә Казан шәһәрендә «Россия юристлары ассоциациясе» бөтенроссия иҗтимагый оешмасының Татарстан төбәк бүлекчәсе Советының хисап-сайлау конференциясендә Татарстан Республикасы Конституция суды аппараты җитәкчесе «Россия юристлары ассоциациясе» бөтенроссия иҗтимагый оешмасының Татарстан төбәк бүлекчәсе Советы әгъзасы итеп сайланды. Моннан тыш, 2013 елның гыйнварында республиканың Конституция суды белән «Татарстан Республикасы Студентлар лигасы» төбәк яшьләр иҗтимагый оешмасы арасында шәһәрнең юридик клиникалары базасында хокукый мәсьәләләр буенча республика халкына түләүсез консультатив ярдәм күрсәтүдә хезмәттәшлек итү турында килешү төзелгән иде. Шушы килешү кысаларында Татарстан Республикасы Конституция суды аппараты хезмәткәрләре «ТИСБИ» Идарә университеты, Россия Федерациясе Юстиция министрлыгының Россия хокук академиясе Казан юридик институты (филиал), Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалы базаларында Казан шәһәрендә эшләп килгән юридик клиникаларда гражданнарны кабул итәләр һәм хокукый консультация бирәләр. Юридик клиникалар эшендә һәм җәмәгать кабул итү бүлмәләрендә хокукый консультацияләр бирүдә суд аппаратының бөтен бүлек мөдирләре, фәнни- аналитик бүлеге хезмәткәрләре һәм судьялар киңәшчеләре катнаша. Гражданнарның мөрәҗәгатьләре белән эшләүнең нәтиҗәлелеген арттыру һәм аларга квалификацияле юридик ярдәм күрсәтү максаты белән республика Конституция судының рәсми сайтында Конституция судына килә торган мөрәҗәгатьләр бүлеге камилләштерелде. Аерым алганда, гражданнарга сайтның әлеге бүлегендә эшен җиңеләйтү өчен, «бер чиртүдә» дигән судка мөрәҗәгать итү ысулы кулланылды. Хәзер гражданнар республиканың Конституция судына рәсми сайтның баш битендәге «Элемтәгә керү» тамгасына бер тапкыр басу белән мөрәҗәгать итә алалар. Шуны да аерып күрсәтергә кирәк, болай мөрәҗәгатьләрне судка кабул итү практикасын (2013 елның 11 ноябрендә) кертү сизелерлек дәрәҗәдә аларның санында чагылыш тапты, нәкъ шул вакыттан алып 11 ай эчендә судта теркәлгән интернет мөрәҗәгатьләрнең барлык күләменең 50 проценттан артыгын мондый мөрәҗәгатьләр тәшкил итте. Бу мөрәҗәгатьләр шулай ук Татарстан Республикасы Конституция суды аппараты тарафыннан теркәләләр һәм «Татарстан Республикасы Конституция суды турында» Татарстан Республикасы Законының 43 статьясына туры килү-килмәүләренә каралалар, аларга җаваплар да мөрәҗәгать итүче адресына шундый ук электрон юл белән җибәрелә. Шулай итеп, Татарстан Республикасы дәүләт хакимияте органнары, шул исәптән Татарстан Республикасы Конституция суды тарафыннан халыкка түләүсез хокукый ярдәм күрсәтү эшчәнлеге халыкның хокукый белем дәрәҗәсен һәм хокукый аңын үстерүгә файдалы тәэсир ясап, үзенең уңай нәтиҗәләрен бирә. Россия Юстиция министрлыгының Татарстан Республикасы буенча идарәсе каршындагы Координация советының 2013 елның 19 декабрендәге 2 номерлы карарын игътибарга алып, Татарстан Республикасы Конституция судында халыкка түләүсез юридик ярдәм оештыру һәм шул чаралар турында мәгълүмат бирү өчен җаваплы зат билгеләнде: 

— Садыйков Илдар Фиркать улы — фәнни-аналитик бүлек мөдире.

Тел.: 264-74-87

 

Соңгы яңарту: 13 февраль 2019, 15:27

Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International