ТАТАРСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КОНСТИТУЦИЯ СУДЫның
БИЛГЕЛӘМӘСЕ

гражданин Г.В. Щегловның Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү тәртибе һәм шартлары турында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2006 елның 24 мартындагы 126 номерлы карары белән расланган нигезләмәнең 3.1 пункты белән аның конституциячел хокуклары һәм ирекләре бозылуга шикаяте буенча		

Казан шәһәре                                                                2009 елның 25 июне

Татарстан Республикасы Конституция суды, Рәисе В.Н. Демидов, судьялары Д.Ә. Алкаева, Ф.Н. Баһаутдинов, А.Л. Васин, Ә.Г. Гатауллин,   Л.А. Гусева составында,
“Татарстан Республикасы Конституция суды турында” Татарстан Республикасы Законының 44 статьясына нигезләнеп гражданин                     Г.В. Щегловның шикаятенә башлангыч тикшерү уздырган судья                  Л.А. Гусеваның бәяләмәсен тыңлаганнан соң,

а ч ы к л а д ы:

1. Татарстан Республикасы Конституция судына гражданин                 Г.В. Щеглов Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү тәртибе һәм шартлары турында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының “Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү турында” 2006 елның 24 мартындагы 126 номерлы карары белән расланган нигезләмәнең 3.1 пункты (2009 елның 6 апрелендәге редакциядә) белән үзенең конституциячел хокуклары һәм ирекләре бозылуга шикаять белән мөрәҗәгать итте, аның нигезендә һәрбер торак-коммуналь хезмәт күрсәтүдән файдалануның күләме гаиләнең һәрбер әгъзасына тигез рәвештә туры килә торган гомуми чыгымнарыннан чыгып билгеләнә; электр һәм җылылык энергиясе, су һәм газ челтәрендәге газ өчен исәпкә алу приборлары күрсәткечләре буенча түләүче гражданнарга субсидияләр-ташламалар күләмен билгеләгәндә торак-коммуналь хезмәт күрсәтүдән файдалану күләменең факттагы күрсәткече кулланыла; факттагы куллану күләме билгеләнгән куллану нормативларыннан арткан очракларда, әгәр федераль законнарда башкача билгеләнмәгән булса, норматив күрсәткеч кулланыла; торак мәйданы социаль нормасының билгеләнгән күрсәткечләре торак мәйданының факттагы зурлыгыннан артканда исәпләгәндә торак мәйданының факттагы зурлыгы кулланыла.
Мөрәҗәгать итүче Г.В. Щеглов үз таләпләрен дәлилләүдә үзенең хезмәт ветераны булуын һәм моның нигезендә "Татарстан Республикасында халыкка адреслы социаль ярдәм күрсәтү турында" 2004 елның 8 декабрендәге 63-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законының 5 статьясы буенча аңарга хезмәт ветераны буларак социаль ярдәм күрсәтүнең башка чаралары белән беррәттән шулай ук торак мәйданының Татарстан Республикасы законнарында билгеләнгән социаль нормасы чикләрендә торак өчен түләү чыгымнарының 50 проценты күләмендә субсидия һәм халык өчен хезмәт күрсәтүләрдән файдалануның билгеләнгән нормативлары чикләрендә коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарының 50 проценты күләмендә субсидия тиешле дип күрсәтә.
Гарызнамәче субсидияләр исәпләгәндә социаль өлеш юкка чыга (мәйданның социаль нормасы), моның нәтиҗәсендә, аның фикеренчә, ул торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен субсидия-ташламаларны тулысынча алмый һәм моның белән аңа хезмәт ветераны буларак торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарының яртысын кире кайтару тәэмин ителми дип саный.
Югарыда бәян ителгәннәр нигезендә гражданин Г.В. Щеглов Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү тәртибе һәм шартлары турында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының “Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү турында” 2006 елның 24 мартындагы 126 номерлы карары белән расланган нигезләмәнең 3.1 пунктын Татарстан Республикасы Конституциясенең 13, 28 (1 өлеш), 54 (1 өлеш) һәм 58 (2 өлеш) статьяларына, алар нигезендә Татарстан Республикасы – сәясәте кешегә лаеклы тормыш һәм ирекле үсеш тәэмин итүче шартлар булдыруга юнәлтелгән социаль дәүләт; закон һәм суд каршында һәркем тигез; һәркемгә яше буенча, авырган, гарипләнгән, туендыручысын югалткан очракта һәм законда билгеләнгән башка очракларда балаларны тәрбияләү өчен социаль тәэминат гарантияләнә; Татарстан Республикасында кеше һәм гражданның хокукларын һәм ирекләрен юкка чыгара яисә киметә торган законнар чыгарылмаска тиеш, туры килми дип тануны сорый.
2. "Ветераннар турында" 1995 елның 12 гыйнварындагы 5-ФЗ номерлы Федераль законның 22 статьясы (2009 елның 28 апрелендәге редакциядә) нигезендә хезмәт ветераннарына һәм шулай ук 2004 елның 31 декабрендә аларга тиңләштерелгән гражданнарга социаль ярдәм күрсәтү чаралары Россия Федерациясе субъектларының законнары һәм башка хокукый норматив актлары белән билгеләнәләр.
"Татарстан Республикасында халыкка адреслы социаль ярдәм күрсәтү турында" 2004 елның 8 декабрендәге 63-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законының 5 статьясы нигезендә хезмәт ветераннарына социаль ярдәм күрсәтүнең башка чаралары белән беррәттән хезмәт ветераннарына түбәндәге чаралар биреләләр:
Татарстан Республикасы законнарында билгеләнгән торак мәйданының социаль нормасы чикләрендә торак өчен түләү чыгымнарының 50 проценты күләмендә субсидия; субсидия торак фондында яшәүче затка милек рәвешенә карамастан бирелә;
халык өчен хезмәт күрсәтүләрдән файдалануның билгеләнгән нормативлары чикләрендә коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарының 50 проценты күләмендә субсидия; субсидия торак фонды төренә карамастан бирелә.
Гарызнамәче Г.В. Щеглов гомуми торак мәйданының күләме 62,8 кв.м., торучылар саны 6 кеше тәшкил иткән фатирда яши. “Татарстан Республикасында 2008 елга торак урыны һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүнең региональ стандартлары турында” Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының 2007 елның 29 декабрендәге 785 номерлы карары нигезендә (2008 елның 21 апрелендәге редакциядә) торак урыны һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләгәндә халыкның социаль яклау чараларын тәэмин итү максатыннан Татарстан Республикасында 2008 елга субсидияләр исәпләп чыгарганда кулланыла торган торак урыны норматив мәйданының региональ стандарты биш яисә аннан артыграк кешедән торган гаиләдә бер кешегә гомуми торак мәйданының 12 квадрат метрын тәшкил иткән торак урыны билгеләнгән.
"Татарстан Республикасында халыкка адреслы социаль ярдәм күрсәтү турында" 2004 елның 8 декабрендәге 63-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законының 5 статьясында каралган торак урыны һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар күләмен билгеләү тәртибе мөрәҗәгать итүче тарафыннан төгәлләштерелгән дәгъвалана торган нормалар белән, аерым алганда, һәрбер торак-коммуналь хезмәт күрсәтүдә файдалануның күләме гаиләнең һәрбер әгъзасына тигез рәвештә туры килә торган гомуми чыгымнарыннан чыгып билгеләнә. Бу күрсәтелгән Законның 5 статьясына бәйле, аның нигезендә субсидияләр турыдан-туры хезмәт ветераннарына бирелә һәм аның гаилә әгъзаларына карата кулланылмый.
Гарызнамәче тарафыннан Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү тәртибе һәм шартлары турында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының “Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү турында” 2006 елның 24 мартындагы 126 номерлы карары белән расланган нигезләмәдәге дәгъва белдерелә торган 3.1 пункты гражданка В.И. Краснованың шикаяте белән бәйле рәвештә Татарстан Республикасы Конституция судында карап тикшерү предметы булды. Әлеге норма Татарстан Республикасы Конституциясенә туры килә дип танылды.
Татарстан Республикасы Конституция суды торак мәйданының билгеләнгән социаль нормалары мөмкин булган иң югары чикне тәшкил итә, шул кысаларда гражданнарга торак өчен түләүгә аларның факттагы чыгымнары буенча субсидияләр исәпләп чыгарыла дип күрсәтте. Мондый аңлату "Татарстан Республикасында халыкка адреслы социаль ярдәм күрсәтү турында" 2004 елның 8 декабрендәге 63-ТРЗ номерлы Татарстан Республикасы Законының түләү чыгымнарының 50 проценты күләмендә субсидия бирелүне билгели торган 5 статьясының мәгънәсенә туры килә. “Татарстан Республикасы законнарында билгеләнгән торак мәйданының социаль нормасы чикләрендә” формулировкасы исәпләгәндә торак урыны норматив мәйданы региональ стандартының максималь күрсәткечләрен мәҗбүри куллануны аңлатмый. Региональ стандартның иң чик күрсәткече субсидия-ташлама алу хокукына ия булган граҗдан тарафыннан биләнә торган торак урыны мәйданының шундый күләме билгеләнгән стандарт күләменә туры килгән яисә аннан арткан очракта гына кулланыла. Бу чакта Татарстан Республикасы региональ стандартыннан арткан торак урыны мәйданы өчен тулысынча түләнә дип күрсәтте (Татарстан Республикасы Конституция судының 2008 елның 23 октябрендәге 31-П номерлы карары).
Моның нигезендә гарызнамәченең субсидияләр исәпләгәндә социаль өлеш юкка чыга (мәйданның социаль нормасы) һәм аңа хезмәт ветераны буларак Закон чикләрендә билгеләнгән торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарының яртысын кире кайтару тәэмин ителми дигән дәлилләре нигезсез.
2009 елның 28 гыйнварындагы 1-О номерлы билгеләмәдә Татарстан Республикасы Конституция суды гражданнарның аерым категорияләренә, бу очракта хезмәт ветераннарына, торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр бирү максаты торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләгән вакытта факттагы чыгымнарның закон белән билгеләнгән өлешен компенсацияләүдән гыйбарәт дип аңлатып бирде.
Коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар күләмен билгеләүнең дәгъва белдерелә торган норма белән каралган тәртибе үз фатирларында исәпкә алу приборлары куелган хезмәт ветераннарына кагыла. Әлеге тәртип нигезендә күрсәтелгән гражданнарга субсидияләр-ташламалар күләмен билгеләгәндә торак-коммуналь хезмәт күрсәтүләрдән фактта файдалану күләме файдалануның билгеләнгән нормативларыннан ким булган очракта, аларның коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен фактта түләгән чыгымнарының яртысы күләмендә акчалата компенсация – субсидияләр-ташламалар бирелә. Дәгъва белдерелә торган норма нигезендә һәм "Татарстан Республикасында халыкка адреслы социаль ярдәм күрсәтү турында" Татарстан Республикасы Законының 5 статьясы нигезләмәләрен исәпкә алып, коммуналь хезмәт күрсәтүләрдән файдалану нормативларын куллану коммуналь хезмәт күрсәтүләрдән файдалануның факттагы күләме норматив күрсәткечләрдән артканда субсидияләр-ташламалар күләмен исәпләп чыгару өчен каралган. Бу очракта хезмәт ветеранына коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә аның чыгымнарын компенсацияләү гарантияләнә.
Димәк, гарызнамәче тарафыннан дәгъва белдерелә торган норматив нигезләмәләрнең Татарстан Республикасы Конституциясенә туры килүе турындагы мәсьәләдә, Татарстан Республикасы Конституция судының югарыда күрсәтелгән хокукый позицияләрен исәпләп, билгесезлек юк. “Татарстан Республикасы Конституция суды турында” Татарстан Республикасы Законының 39 статьясының икенче өлешендәге 1 пунктының мәгънәсе буенча гарызнамәче тарафыннан дәгъва белдерелә торган норманың Татарстан Республикасы Конституциясенә туры килү-килмәве турындагы мәсьәләдә килеп чыккан билгесезлек эшне карау өчен нигез була, мондый билгесезлекнең булмавы мөрәҗәгатьне карап тикшерүгә алмауга китерә.
Бәян ителгәннәрдән чыгып “Татарстан Республикасы Конституция суды турында” Татарстан Республикасы Законының 39 статьясындагы икенче өлешнең 1 пунктына, 46 статьясындагы беренче өлешнең 3 пунктына, 66 статьясындагы бишенче өлешкә, 73 статьясындагы беренче өлешкә таянып, Татарстан Республикасы Конституция суды

б и л г е л ә д е:

1. Гражданин Г.В. Щегловның Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү тәртибе һәм шартлары турында Татарстан Республикасы Министрлар Кабинетының “Татарстан Республикасында гражданнарның аерым категорияләренә торак һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә субсидияләр-ташламалар бирү турында” 2006 елның 24 мартындагы 126 номерлы карары (2009 елның 6 апрелендәге редакциядә) белән расланган нигезләмәнең 3.1 пункты белән аның конституциячел хокуклары һәм ирекләре бозылу турындагы шикаятен карап тикшерүгә алудан баш тартырга, чөнки әлеге норманың Татарстан Республикасы Конституциясенә туры килү-килмәве мәсьәләсендә билгесезлек юк һәм мөрәҗәгать итү предметы буенча Татарстан Республикасы Конституция суды тарафыннан үз көчен саклый торган карар элек чыгарылган иде. 
2. Бу шикаять буенча Татарстан Республикасы Конституция суды Билгеләмәсе катгый һәм аңа карата шикаять бирелми.
3. “Татарстан Республикасы Конституция суды турында” Татарстан Республикасы Законының 72 статьясы буенча бу Билгеләмә “Татарстан Республикасы Конституция суды хәбәрләре”ндә басылып чыгарга тиеш.

№ 11-О						Татарстан Республикасы
 								 Конституция суды